Gerçek (Doğal) Bal Nasıl Anlaşılır?

Doğal bal ile içine şeker katılmış balı nasıl ayırabiliriz. Devamlı sorulan bu soruya bu makalemiz ile yanıt bulmaya çalışacağız. Her ne kadar arıcılık ve bal konusunda uzman olmasak ta bu konu ile ilgili yaptığımız araştırmaları sizinle paylaşmaya çalışacağız.

Aslında bir balın doğal olup olmadığını veya başka bir deyişle içerisine şeker katılıp katılmadığını öğrenmenin en garantili yolu karbon analizi yaptırmaktır. Bu, bal hakkında net bilgi verecektir. Fakat pratikte bunu kendimizin yapması mümkün değildir. Bu analizler laboratuarlarda yapılabilmektedir. Marketten, pazardan, üreticiden veya yakın birinden bal alacağımız zaman laboratuarda analizini yaptırmamız pratikte pek mümkün değildir. Fakat biraz kimya bilgisine sahip meraklı kişileri de düşünerek basit analiz yöntemlerinide eklemeyi unutmadık. 6. ve 7. maddelerde bu analizler anlatılmıştır.

 

Bir balın saf olup olmadığının tüketici tarafından test edilmesi ile ilgili internette yaptığımız araştırmalarda bilgilere rastladık. Bu bilgiler değişik ülkelerde yaşayan insanların tecrübelerinden ve geleneksel test yöntemlerini içeriyor. Bu testlerle ilgili bilimsel ispatlara rastlayamadık ama bazı bilgiler mantıken doğru izlenimini veriyor. Umarız burada yazılan bu testleri araştırıp doğru sonuç verip vermediğini ispatlayan kişiler sonuçları bizimle burada paylaşır.

Öncelikle balda tağşişin nasıl yapıldığını anlatmaya çalışalım;

Bunlardan en önemlisi balın içine glukoz, deketroz,  mısır şurubu (fruktoz), şeker şurubu, invert şeker, un, nişasta veya benzer ürünlerin katılarak yapılanıdır. Yani süte su katmak gibi. Az bir bala bol miktarda bu ürünlerden katıldığı zaman tağşişli bal elde edilmiş olur. Bu bal her ne kadar sağlığımıza zarar vermese de kesemize zarar verecektir. Bu tip bir bal da doğal bitki nektarlarından elde edilen öz bulunmamakta veya çok az miktarlarda bulunmakta olup, tüketici bal yerine şekerle yanıltılmaktadır.

İkinci önemli tağşiş yöntemi ise bal arılarının, yukarıda bahsedilen şeker şuruplarıyla beslenerek bal elde edilmesidir. Arıların bal üretimlerini hızlandırmak ve bol miktarda bal elde etmek için bazı arı üreticileri arılarını şeker şurubu ile beslemektedir. Arılar bu şeker şurubunu bala dönüştürmektedir.  Bu gibi uygulamalar, bazı balların neden şurup gibi çok berrak görünümlü ve  cıvık olduğunu açıklar mı acaba? Petekli bal almak ilk tağşiş şeklinden kurtulmamızı sağlasa da, ikinci tağşiş yöntemi için  bir kaçış yolu değildir. Yani petekli bala sonradan şekerli şurup katılamaz çünkü peteklerin üzeri arılar tarafından bir kapak ile mühürlenmiştir. Ama petekteki balın şekerle beslenmemiş arılar tarafından üretildiğini garanti edemez.

Şimdi sizlere bazı yabancı sitelerden derlediğimiz gerçek bal ile tağşişli (taklit) balın nasıl ayırt edilme yöntemlerini anlatmaya çalışacağız. Yukarıda da bahsettiğimiz gibi bu bilgiler bazı tüketici, üretici vb. kişilerin tecrübelerini anlatmakta olup, bilimsel olarak ispatları yoktur veya biz bu ispatlara rastlayamadık.

Tağşişli (taklit) ve doğal balı ayırt etme yöntemleri:

1-      Baldaki Kristalleşme (şekerleşme) veya granülleşmenin sebebini içinde  sulandırılmış şeker olduğuna bağlamak yanlış bir yaklaşımdır. Bal aşırı doymuş şeker solüsyonudur ve tağşişli olsun olmasın kristalleşebilir (şekerlenebilir). Bu nedenle kristalleşme normaldir. Dahası belirli bazı çiçek kaynaklarından üretilen ballar kristalleşmeye eğilimlidir. Bu nedenle kristalleşen bal sahte baldır demek yanlış olur.

2-      Bazı kişiler şiddetle karıncaların gerçek bala karşı hevesli olmadığına, bu bala iştahla saldırmadıklarına inanmaktadırlar. Ortada bir neden olmaksızın karıncaların içine şeker katılmış bir bala iştahla saldırmalarını anlamak veya inanmak oldukça zor. He ne kadar işe yarasa bile, karıncalar balı test etmek için devamlı mevcut olmayabilir. Ayrıca karıncaların sıvı şekere neden daha fazla ilgi duydukları; balın yoğunluğundan, değişik aromalı çiçeklerden elde edilmesi gibi faktörlerle de alakalı olabilir.

3-      İnternet üzerinde sık rastlanan test yöntemlerinden biri; bir çöpe tutturulan pamuk parçasının bala daldırılarak kibrit ile yakılması testidir. Eğer bal doğal, tağşişsiz ise yanacağına inanılır. Bir sitede bu test ile ilgili makaleyi yazan yazar bu yöntemi çok kere değişik tipteki ballar üzerinde denediğini ve bu denemelerden bazılarında gerçek balı kesinlikle doğru olarak gösterdiğine emin olduğunu belirtmekte (örneğin petek balda) fakat sonucun tutarlı olmadığından bahsetmektedir. Bu test yönteminin daha çok pamuğun balın içine ne kadar miktar batırıldığına ve ne kadar süre ateşe tutulduğuna bağlı olduğunu ifade etmektedir. Bir sitede ise tağşişli balın, içindeki sudan dolayı yanmadığını, yansa bile bir çatırdama sesi ile yandığını belirtmektedir.

4-       Katıksız balı tespit etmek için diğer bir yöntem ise sıvı balın bir bardak su içinde nasıl davrandığını gözlemektir. Katıksız bal suda hemen erimez. Katıksız balı suda eritmek için biraz çaba sarf etmeniz, karıştırarak topaklanmış parçaların erimesini sağlamanız gerekir. Buna karşılık şeker, suya atıldığında kolayca erimeye meyillidir. Ancak bu testin sonuçları farklı bal türleri farklı viskoziteye (akmazlık, koyuluk) sahip olduğu için bazen net değildir. Bazı ballar diğerlerine göre daha yoğun ve koyudur, bu tür koyu ballar şeker ilave edilmiş bile olsa suyun içerisinde kolayca erimezler. Bu nedenle tam güvenilir bir yöntem olmayıp bir fikir verebilmektedir.

5-      Bir bal satıcısı  başka yolun ise şu olduğu iddia ediyor; Bir A4 kağıdına biraz bal döküp birkaç dakika bekledikten sonra kağıdın ıslak olup olmadığı kontrol edilir. Eğer kâğıt ıslak ise bu hileli bir baldır, ıslak değilse doğal, hilesiz baldır.

6-      Bir sitede ise biraz daha profesyonel yöntemler anlatılmış. Biraz kimya bilgisi olan kişiler bu testi evlerinde yapabileceklerini tahmin ediyoruz. Her ne kadar biz denemesekte belki deneyen çıkar diye makalemize eklemek istedik. Bunlardan ilki anilin klorid testidir.  Önce anilin cklorid hazırlanır ve daha sonra test için kullanılır. Anilin klorid 3 birim anilin ve bir birim konsantre hidroklorik asitten elde edilir. Küçük seramik bir kap alınır ve içine az bir miktar bal konulur. Yaklaşık 5-7 damla anilin klorid eklenir ve iyice karıştırılır. Eğer bal tağşişli ise (hileli bal) koyu kırmızı bir renk oluşur.

7-      Diğer bir analiz metodu ise şöyle; Bir test tüpüne biraz bal alınır, üzerine eşit miktarda su eklenir ve iyice karıştırılır. Bu solüsyondan yaklaşık 100 ml alınır ve üzerine 5 ml eter eklenir. Bu karışım, karıştırıldıktan sonra iyi bir solüsyon elde etmek için bir kenarda biraz bekletilir. Üst tarafta kalan eter katmanı bir başka altı düz bir kaba alınır. Eter kısa süre içinde buharlaştırılır ve buna rezorsinol eklenir. Eğer kırmızı bir renk oluşur ise balın hileli (tağşiş) olduğu anlamına gelir.

 

Sizde aşağıdaki yorum kısmına kendi yönteminizi yazarak bizlerle paylaşabilirsiniz. Yukarıdakileri deneyen ziyaretçilerimizde tecrübelerini bizimle paylaşırlarsa memnun oluruz.

Kaynaklar:
http://www.benefits-of-honey.com/pure-honey.html
http://www.scholarshipsinindia.com/answer/purity_of_honey.html

 

Bir önceki yazımız olan Renklendiriciler ile ilgili gıda hileleri başlıklı makalemizde gıda etiketi, gıda hileleri ve gıda mühendisi hakkında bilgiler verilmektedir.

Share on TwitterShare via email
Bu yazı Gıda hileleri kategorisine gönderilmiş ve , , , , ile etiketlenmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.
yorum, yorum yap

Gerçek (Doğal) Bal Nasıl Anlaşılır? için 1 cevap

  1. Halis Gülşen der ki:

    Ben Marka ya sığınıyorum AOÇ Atatürk Orman Çiftliğinin balını yiyorum. İnşallah mısır şurubu yoktur. Çünkü bal az çıkıyor heryerde bulunmuyor Diğerleri gibi bal denizi, bal gölü, bal ırmagı , bal şelalesi gibi akmıyor mısır şurubunun kilosu 3 lira imiş
    10 liraya satınca 6 lira kar ananda yesin babanda derler.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>